Narodowe Święto Konstytucji 3 Maja – historia i znaczenie
3 maja obchodzimy jedno z najważniejszych polskich świąt państwowych – Narodowe Święto Konstytucji Trzeciego Maja. Ustanowione w 1919 roku, a przywrócone po transformacji ustrojowej w 1990 roku, upamiętnia uchwalenie w 1791 roku Ustawy Rządowej, która na trwałe zapisała się w historii prawa konstytucyjnego.
Pierwsza konstytucja w Europie, druga na świecie
Konstytucja 3 maja była pierwszą spisaną ustawą zasadniczą w Europie i drugą na świecie – po amerykańskiej z 1787 roku. Dokument przygotowany przez Sejm Wielki (1788–1792) stanowił odpowiedź na narastający kryzys Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Jego głównymi autorami byli m.in. król Stanisław August Poniatowski, Ignacy Potocki oraz Hugo Kołłątaj.
Nowoczesna wizja państwa
Ustawa Rządowa wprowadzała trójpodział władzy, znosiła liberum veto, ograniczała przywileje szlacheckie i wzmacniała pozycję mieszczaństwa. Choć obowiązywała zaledwie 19 miesięcy – do wybuchu wojny polsko-rosyjskiej w 1792 roku – stała się symbolem odważnych reform i nowatorskiego myślenia o kształcie państwa. Zdaniem historyków, gdyby jej postanowienia zostały w pełni wdrożone, Polska mogłaby uniknąć rozbiorów.
„Konstytucja 3 maja to nie tylko akt prawny, ale przede wszystkim manifest politycznej woli narodu do samostanowienia i modernizacji” – podkreślają badacze epoki stanisławowskiej.
Tradycja obchodów w regionie kolskim
W Kole i okolicznych miejscowościach obchody 3 maja tradycyjnie łączą się z uroczystymi mszami świętymi, przemarszami oraz okolicznościowymi wystąpieniami. W tym roku, podobnie jak w latach poprzednich, lokalne władze samorządowe oraz organizacje kombatanckie i szkolne przygotowały program upamiętniający to doniosłe wydarzenie. Warto podkreślić, że Święto Konstytucji 3 Maja jest również dniem wolnym od pracy, co sprzyja uczestnictwu w wydarzeniach patriotycznych.
Konstytucja 3 maja w kontekście europejskim
W skali kontynentu polska Ustawa Rządowa wyprzedzała o kilka lat konstytucje francuską (1791) oraz późniejsze dokumenty krajów zaborczych. Jej dziedzictwo jest przywoływane w debatach o tożsamości europejskiej i znaczeniu państwa prawa. Współcześnie Konstytucja 3 maja pozostaje inspiracją dla ruchów prodemokratycznych w różnych częściach świata.
Zachęcamy do zapoznania się z pełną treścią oryginalnego artykułu na stronie portalu Koło.pl.
Foto: images.unsplash.com
Źródło: kolo.pl
